Bayern không nợ một xu: mô hình tài chính kỳ lạ nhất châu Âu

Allianz Arena khai trương năm 2005 với chi phí xây dựng khoảng 340 triệu euro. Bayern trả hết nợ vào năm 2014 — chín năm, trong khi lịch trả nợ ban đầu kéo dài đến khoảng 25 năm. Đó là điểm khởi đầu để hiểu cách câu lạc bộ này nghĩ về tiền.

Cấu trúc sở hữu của Bayern không giống bất kỳ đội bóng lớn nào ở Premier League hay La Liga. FC Bayern München e.V. — tức là tổ chức hội viên — nắm 75% cổ phần của pháp nhân thương mại FC Bayern München AG. Ba nhà tài trợ chiến lược là Adidas, Audi và Allianz mỗi bên giữ 8,33%. Khoảng 275 triệu euro thu được từ việc bán ba phần cổ phần đó không chảy vào thị trường chuyển nhượng — toàn bộ số tiền được đưa vào hạ tầng: sân vận động và khu tập luyện của câu lạc bộ.

Cách Bayern bán tài trợ cũng khác. Thay vì gia hạn hợp đồng hằng năm theo kiểu đàm phán lại từng mùa, câu lạc bộ ký các thỏa thuận dài hạn nhiều năm. Điều đó tạo ra một đường chân trời lập kế hoạch mà hầu hết các đội bóng không có — doanh thu tương lai đã được nhìn thấy trước, không phải đoán.

Tỷ lệ lương — bao gồm cả cầu thủ lẫn nhân viên — dao động ở mức khoảng 45 đến 50% doanh thu. UEFA đặt ngưỡng khuyến nghị ở 70%. Barcelona, ở giai đoạn khủng hoảng nặng nề nhất, đã vượt 80%. Khoảng cách giữa con số của Bayern và ngưỡng của UEFA không phải là chi tiết kế toán — nó là biên độ an toàn cho phép câu lạc bộ hấp thụ cú sốc mà không cần bán cầu thủ gấp hay đi vay.

Học viện đào tạo trẻ là một phần của phép tính đó. Jamal Musiala và Aleksandar Pavlovic đều lên từ lò Bayern — đó là những cầu thủ đội một mà câu lạc bộ không phải trả phí chuyển nhượng để có. Khi một học viện cung cấp được nhân sự cho đội hình chính, nó không chỉ tạo ra giá trị cảm xúc; nó thực sự làm giảm áp lực chi tiêu trên thị trường.

Nhưng mô hình này có những giới hạn cụ thể, và chúng đáng được nhìn thẳng.

Về bản quyền truyền hình: Bayern nhận về khoảng 90 đến 95 triệu euro mỗi năm từ gói phát sóng Bundesliga. Đội xếp hạng 20 — tức đội xuống hạng — ở Premier League nhận khoảng 105 đến 115 triệu euro. Câu lạc bộ thành công nhất nước Đức đang nhận ít tiền bản quyền hơn đội tệ nhất ở Anh. Đó là bất lợi cấu trúc mà không có chiến lược nội bộ nào của Bayern có thể xóa bỏ.

Về quy tắc 50+1: luật bóng đá Đức yêu cầu tổ chức hội viên phải nắm quyền kiểm soát — đó là lý do Bayern e.V. giữ 75%. Quy tắc này bảo vệ hội viên khỏi bị một chủ sở hữu bên ngoài thâu tóm, nhưng đồng thời đóng cửa với nguồn vốn mà hầu hết đối thủ châu Âu của Bayern hiện đang có. Manchester City, PSG, Newcastle — tất cả đều được bơm vốn theo cách mà 50+1 không cho phép ở Đức. Bayern không thể chọn con đường đó dù muốn.

Vậy mô hình của Bayern là gì, nhìn cho thật? Đó là một câu lạc bộ đã xây dựng sự ổn định tài chính thực sự — không nợ ngân hàng, lãi liên tục hơn 30 năm, tỷ lệ lương được kiểm soát — bằng cách kiên nhẫn với hạ tầng, bán tài trợ theo cách tạo ra tầm nhìn dài hạn, và để học viện làm việc của nó. Nhưng câu lạc bộ đó cũng đang cạnh tranh trong một môi trường mà đối thủ nhận nhiều tiền bản quyền hơn chỉ vì họ chơi ở giải đấu khác, và không thể tiếp cận nguồn vốn chủ sở hữu mà luật Đức ngăn lại. Sự ổn định và sự bất lợi cấu trúc tồn tại song song — và cả hai đều là sự thật.