Hoe Bayern München schuldenvrij blijft terwijl de rest bloedt

Het begint met de eigendomsstructuur. FC Bayern München AG is voor 75% in handen van de ledenvereniging FC Bayern München e.V. De overige 25% is verdeeld over drie sponsors: Adidas, Audi en Allianz, elk met 8,33%. Dat zijn geen stille aandeelhouders die wachten op dividend, het zijn partners die direct belang hebben bij de commerciële gezondheid van de club.

Die drie stakes leverden destijds samen volgens Ripken ongeveer €275 miljoen op. Dat geld ging niet naar de transfermarkt. Het ging naar steen en beton: de Allianz Arena en de trainingscampus. De Arena opende in 2005 en kostte volgens diezelfde analyse ongeveer €340 miljoen. Volgens Ripken loste Bayern de schuld erop af in 2014, negen jaar, terwijl het aflossingsschema tot ongeveer 25 jaar liep. Wie de schuld vroeg aflost, betaalt minder rente en heeft eerder vrije kasstroom. Dat is de logica.

Sindsdien draagt de club geen bankschuld. Meer dan dertig jaar op rij heeft Bayern winst geboekt. Dat is geen toevallige reeks, het is het resultaat van een planningshorizon die de meeste clubs niet hebben, omdat ze die zichzelf niet gunnen.

De sleutel daarin is hoe Bayern zijn sponsorcontracten opzet: op lange, meerjarige termijnen in plaats van jaarlijkse verlengingen. Dat geeft de club zekerheid over inkomsten ver vooruit, wat budgetdiscipline mogelijk maakt zonder dat het pijn doet. Jaarlijkse onderhandelingen creëren onzekerheid; Bayern elimineert die onzekerheid structureel.

De loonkostenratio is een van de meest opvallende getallen in het model. Volgens Ripkens analyse liggen spelers- en stafkosten op ongeveer 45 tot 50% van de omzet. UEFA hanteert een richtlijn van 70% als plafond. Barcelona zat op het dieptepunt van zijn eigen financiële crisis boven de 80%. Volgens die analyse zit Bayern er structureel twintig procentpunt onder, dat is het verschil tussen een club die investeert en een club die overleeft.

De academie drukt de transferkosten verder. Jamal Musiala en Aleksandar Pavlovic zijn allebei producten van de eigen opleiding. Elke speler die vanuit de jeugd doorbreekt, is een transfersom die de club niet hoeft te betalen, en een speler die de clubcultuur al kent voor hij zijn eerste profcontract tekent.

Maar het model heeft grenzen, en die zijn niet klein.

Volgens Ripken trekt Bayern uit de Bundesliga-tv-rechten ongeveer €90 tot 95 miljoen per jaar. De nummer twintig van de Premier League, de club die degradeert, ontvangt volgens diezelfde analyse ongeveer €105 tot 115 miljoen. Bayern wint bijna elk jaar de landstitel en krijgt minder uitzendgeld dan de slechtste club in Engeland. Dat gat is structureel en groeit niet kleiner.

Dan is er de 50+1-regel. Duitse clubs zijn verplicht de meerderheid van de stemrechten in handen van de leden te houden. Dat betekent dat Bayern nooit kan worden overgenomen door een staatsfonds of een miljardair met een onbeperkt budget. Dat is precies wat de regel beoogt, maar het is ook de reden dat Bayern's Europese concurrenten toegang hebben tot kapitaal dat Bayern simpelweg niet kan aantrekken. Manchester City, PSG, Newcastle: ze opereren onder andere regels, met andere middelen.

Het Bayern-model is dus geen universeel recept, maar een bewuste afruil: financiële stabiliteit in ruil voor het kapitaal dat concurrenten als City en PSG wél kunnen aantrekken.