Italië's stadionprobleem: het echte probleem achter EK 2032

Het probleem zit niet in de portemonnee

Italië geldt al jaren als het land waar de Serie A wereldwijd wordt bekeken, maar waar de stadions zelf achterblijven bij de rest van Europa. Volgens UEFA-voorzitter Aleksander Čeferin is dat geen kwestie van budget, maar van structuur. Het merendeel van de Italiaanse stadions is eigendom van gemeenten. Clubs zijn huurders, niet eigenaren, en een huurder die geen zekerheid heeft over de toekomst van een gebouw, steekt daar ook geen tientallen miljoenen in.

Dat klinkt logisch zodra je het zo hoort, maar het verklaart in één zin waarom clubs als Napoli, Roma of Fiorentina al jaren praten over nieuwbouw zonder dat er een schop de grond in gaat.

Bureaucratie als extra hobbel

Bovenop het eigendomsprobleem komt een tweede obstakel: de Italiaanse vergunningsprocedures. Elk besluit kan worden aangevochten bij de rechter, wat betekent dat stadionprojecten routinematig langer duren dan de ambtstermijn van de bestuurders die ze ooit opstartten. Een wethouder tekent een plan, verliest de verkiezingen, en de opvolger erft een dossier dat inmiddels jaren in de rechtszaal heeft gelegen. Dat is geen incident, dat is het patroon geworden.

De uitzonderingen die de regel bevestigen

Het meest overtuigende bewijs voor Čeferins these ligt niet in de theorie, maar in de praktijk. Juventus bezit zijn eigen stadion al langer en bouwde er een commercieel model omheen dat andere clubs alleen maar kunnen benijden. Atalanta en Udinese, twee clubs zonder de portemonnee van de absolute top, hebben laten zien dat eigendom en eigen beheer sneller tot resultaat leiden dan wachten op een gemeente die misschien ooit geld vrijmaakt. Geen van de drie clubs wachtte op een politiek fiat om te verbouwen: ze namen het stadion over en gingen aan de slag.

Dat contrast is precies waarom Čeferin het model wil kantelen. Niet omdat clubs geen geld hebben, maar omdat het huidige systeem ze geen enkele prikkel geeft om het uit te geven aan een gebouw dat niet van hen is.

Waarom Euro 2032 het kantelpunt kan zijn

Een groot toernooi werkt als drukmiddel. Het dwingt gemeenten, clubs en de nationale voetbalbond om binnen een harde deadline knopen door te hakken, iets waar Italië de afgelopen decennia juist chronisch moeite mee had. Čeferin ziet Euro 2032 daarom niet alleen als een feestje voor het nationale elftal, maar als het instrument om de eigendomsstructuur eindelijk te veranderen: clubs die stadions overnemen, gemeenten die medewerking verlenen, en lokale gemeenschappen die meebeslissen in plaats van jarenlang procederen.

Of dat lukt, hangt af van iets dat groter is dan voetbal: de bereidheid van Italiaanse gemeenten om eigendom los te laten. Maar de voorbeelden van Juventus, Atalanta en Udinese laten zien dat zodra een club de sleutel krijgt, de rest vanzelf in beweging komt. Voor Napoli, Roma en de andere clubs die nog vastzitten in oude huurcontracten, is dat misschien wel het duidelijkste signaal tot nu toe.