De Zerbi và câu hỏi mà tiền không trả lời được: mentality là gì?

Mentality là gì, và tại sao nó không có giá niêm yết

Mentality trong bóng đá không phải là khái niệm mơ hồ. Nó là thứ quyết định một đội chơi như thế nào khi đang thua, khi mệt, khi bị dồn vào góc tường. Nó là phản xạ tập thể, không phải kỹ năng cá nhân. Một cầu thủ có thể có kỹ thuật xuất sắc, thể lực tốt, và chỉ số ấn tượng, nhưng vẫn sụp đổ khi áp lực đến đúng lúc sai. Ngược lại, một đội gồm những cầu thủ bình thường nhưng cùng tin vào nhau có thể làm những điều mà bảng lương không giải thích nổi.

Đây chính xác là điều De Zerbi muốn nói. Không phải ông không muốn cầu thủ giỏi. Ông muốn cầu thủ giỏi và có mentality đúng. Vấn đề là thị trường chuyển nhượng không có cột nào cho mục đó.

Spurs và bài toán không có lời giải bằng tiền

Tottenham là ví dụ điển hình nhất hiện tại. Câu lạc bộ này đã chi tiêu đáng kể trong nhiều mùa liên tiếp. Họ có sân vận động hiện đại bậc nhất nước Anh. Họ có tên tuổi đủ lớn để thu hút cầu thủ từ khắp châu Âu. Nhưng kết quả trên sân cứ lặp đi lặp lại theo một vòng tròn quen thuộc: khởi đầu hứa hẹn, rồi sụp đổ ở những thời điểm quan trọng nhất.

Khởi đầu mùa này của Spurs là tệ nhất trong nhiều thập kỷ. Con số đó không thể giải thích bằng chất lượng cầu thủ đơn thuần khi nhìn vào danh sách hiện tại.

Đây là lúc lập luận của De Zerbi có trọng lượng thực sự. Nếu vấn đề chỉ là chất lượng, thì tiền sẽ giải quyết được. Nhưng nếu vấn đề là văn hóa phòng thay đồ, là thói quen thua, là thiếu một bản sắc tập thể rõ ràng, thì không có bản hợp đồng nào xử lý được điều đó ngay lập tức.

Tại sao mentality lại khó xây dựng đến vậy

Trước hết, nó cần thời gian, và không phải loại thời gian mà kết quả cuối tuần cho phép. Những đội bóng nổi tiếng với tinh thần thép, từ Atletico Madrid thời Diego Simeone đến Liverpool thời Jurgen Klopp, đều mất nhiều năm để hình thành. Không phải vì họ thiếu tiền mà vì cần đủ thời gian để một triết lý thấm vào từng góc của câu lạc bộ, từ đội một xuống đến học viện.

Mentality cũng không bắt đầu từ cầu thủ, nó bắt đầu từ ban lãnh đạo. Nếu mỗi mùa hè là một làn sóng cầu thủ mới với triết lý mới và huấn luyện viên mới, thì không có gì kịp bám rễ. Tottenham đã thay huấn luyện viên nhiều lần trong thập kỷ qua, và mỗi lần thay là một lần reset lại toàn bộ.

Cuối cùng, mentality được rèn trong thất bại, không phải trong chiến thắng dễ dàng. Những đội bóng lớn nhất thế giới đều có những giai đoạn đen tối trong lịch sử, và chính những giai đoạn đó tạo ra bản sắc. Nhưng điều đó chỉ xảy ra khi câu lạc bộ có đủ kiên nhẫn để đi qua giai đoạn đó thay vì hoảng loạn và thay đổi tất cả.

De Zerbi đúng, nhưng điều đó không giải quyết vấn đề trước mắt

Nhận ra rằng mentality không thể mua là bước đầu tiên. Nhưng nó không phải là giải pháp. Một huấn luyện viên có thể nói đúng về nguyên nhân và vẫn thất bại trong việc xây dựng giải pháp, vì xây dựng mentality đòi hỏi thứ mà nhiều câu lạc bộ hiện đại không có: sự kiên nhẫn của ban lãnh đạo.

Với Spurs, câu hỏi thực sự không phải là De Zerbi có lý hay không. Ông có lý. Câu hỏi là liệu câu lạc bộ có đủ thời gian và ý chí để làm điều ông đang nói hay không, hay họ sẽ lại rơi vào vòng lặp quen thuộc: kết quả xấu, thay huấn luyện viên, mua cầu thủ mới, và bắt đầu lại từ đầu mà không giải quyết được thứ gốc rễ nhất.