Waarom krijgen voetballers kramp?

De negentigste minuut, of erger nog de verlenging. Een speler is net nog aan het sprinten, zet dan een stap en valt stil. Zijn hand schiet naar zijn kuit of zijn hamstring, zijn gezicht vertrekt en hij zakt op het gras. Even later staat een verzorger over hem heen gebogen, zijn been in de lucht, de voet naar zich toe getrokken om de spier te rekken.

Dat is kramp, en de oorzaak zit in een optelsom. De spier is vermoeid na negentig minuten sprinten en duelleren, het lichaam is uitgedroogd door het zweten, en met dat zweet is ook zout verdwenen, de elektrolyten die een spier nodig heeft om normaal samen te trekken en weer los te laten. Mist een van die stoffen, dan trekt de spier samen en blijft hij hangen in die kramp, in plaats van weer te ontspannen.

Daarom zie je het bijna nooit in de openingsfase. Vroeg in de wedstrijd zijn de spieren nog fris en is er nog genoeg vocht en zout in het lichaam. Naarmate de klok doorloopt, stapelt de vermoeidheid zich op en loopt het vochtverlies verder op. In de verlenging, wanneer spelers al dertig extra minuten op krachten teren die er eigenlijk niet meer zijn, slaat kramp het vaakst toe.

Warmte maakt het erger. Op een hete avond zweet een speler veel meer dan normaal, en met dat zweet verliest hij ook meer vocht en zout. Het lichaam raakt sneller door zijn voorraad heen, en de spieren krijgen minder van wat ze nodig hebben om goed te blijven werken. Vandaar dat kramp opvallend vaak voorkomt bij wedstrijden in de hitte, ook bij spelers die de rest van het seizoen nooit last hebben.

De behandeling op het veld is altijd hetzelfde beeld: een verzorger of een teamgenoot pakt de aangedane kuit of hamstring vast en rekt de spier actief uit. Door de spier te strekken, wordt hij gedwongen om weer los te laten in plaats van vast te blijven zitten in die samentrekking. Het is geen wondermiddel, maar het helpt de spier terug naar zijn normale lengte, waarna de speler meestal voorzichtig weer kan lopen.

Wat minder bekend is: kramp treft niet alleen de moe geraakte speler die de hele wedstrijd heeft gespeeld. Ook een invaller die net is ingebracht kan er last van krijgen, simpelweg omdat zijn lichaam al warmgelopen was op de bank of tijdens het inlopen, zonder dat hij de vochtinname van een basisspeler heeft gehad. En spelers die eerder in hun carrière al eens met kramp kampten, blijken er vaker opnieuw last van te hebben, ook al is niet helemaal duidelijk waarom het ene lichaam gevoeliger is dan het andere.