Mchezaji anaweza kucheza kwa nchi mbili tofauti?

Fikiria mchezaji amevaa jezi ya taifa lake kwa mara ya kwanza, akiingia uwanjani dakika ya sitini badala ya mwenzake. Mechi hiyo moja ya rasmi, hata dakika chache tu, ndiyo inayobadilisha kila kitu. Tangu siku hiyo, hawezi tena kuvaa jezi ya taifa lingine, hata kama ana pasipoti mbili mfukoni.

Jibu ni wazi: mchezaji hawezi kucheza kwa nchi mbili tofauti katika mashindano rasmi. Anaweza kustahili nchi zaidi ya moja kabla ya kucheza mechi yoyote rasmi, lakini akichagua moja na kushiriki, hapo ndipo chaguo linakuwa la kudumu.

FIFA Statutes (toleo la 2024) zinasema hivi kwa uwazi usio na utata: "With the exception of the conditions specified in article 10 below, any player who has already participated in a match (either in full or in part) in an official competition of any category or any type of football for one association may not play an international match for a representative team of another association."

Maneno "either in full or in part" yanafanya kazi kubwa hapa. Haijalishi ulicheza dakika tisini au dakika moja, mechi moja ya rasmi inatosha. Hii si suala la masaa ya kucheza, ni suala la ushiriki.

Lakini kabla ya hatua hiyo, mchezaji mwenye uraia wa nchi zaidi ya moja bado ana masharti ya kukidhi. Statutes zinasema wazi kwamba uraia peke yake hautoshi. Mchezaji lazima pia akidhi angalau moja ya masharti haya: alizaliwa kwenye ardhi ya taifa hilo, mama yake au baba yake wa kibaolojia alizaliwa huko, babu au bibi yake alizaliwa huko, au ameishi huko kwa miaka mitano mfululizo.

Hiyo inamaanisha mtu anayeshikilia pasipoti mbili lakini hana uhusiano wowote wa kimwili na nchi moja, hakuzaliwa huko, wazazi wake hawakuzaliwa huko, na hajaishi huko, hawezi kuchagua taifa hilo, hata kama sheria ya uraia ya nchi hiyo inamruhusu kubeba pasipoti yake.

Kuna hali moja ya kipekee ambayo wengi hawajui: mchezaji anayepata uraia mpya, na ambaye bado hajacheza mechi yoyote rasmi, anaweza kubadilisha chama anachokiwakilisha. Lakini hata hapo, masharti mazito bado yanatumika, na FIFA ndiyo yenye neno la mwisho.

Vilevile, vyama vinavyoshiriki uraia mmoja wa pamoja vinaweza kukubaliana kubadilisha kipindi cha makazi, lakini makubaliano hayo lazima yapitishwe na Baraza la FIFA. Hii si jambo ambalo vyama viwili vinaweza kukaa na kuamua peke yao.

Kwa muhtasari: uwanja unakuruhusu kuchagua mara moja tu. Baada ya hapo, sheria inafunga mlango, na ufunguo uko Zurich, siyo mji mkuu wa nchi yoyote unayoichagua.