Pelé: Người ta nhớ bàn thắng, quên mất ông từng là tất cả

Không phải số 9, cũng chẳng phải số 10

Cái khó khi xếp Pelé vào một vị trí là ông không chịu đứng yên ở đâu cả. Ông có thể lùi sâu để kiến tạo lối chơi, rồi bất ngờ bứt tốc chọc thủng hàng thủ bằng khả năng chạy chỗ mà không hậu vệ nào theo kịp. Ông sút tốt bằng cả hai chân, đánh đầu như một tiền đạo mục tiêu, và đọc trận đấu như một nhạc trưởng. Gọi ông là số 9 là thiếu, gọi là số 10 cũng chưa đủ. Pelé là trường hợp hiếm hoi mà việc xếp vị trí trở nên vô nghĩa, bởi ông làm tốt mọi nhiệm vụ mà một cầu thủ tấn công từng được yêu cầu làm, ở mọi thời đại.

World Cup 1970: khi đỉnh cao đã qua nhưng vẫn là người hay nhất sân

Trận chung kết World Cup 1970 gặp Italy là minh chứng rõ nhất. Pelé khi đó đã qua giai đoạn sung sức nhất sự nghiệp, từng bị hoài nghi trước giải, nhưng vẫn là người mở tỷ số bằng một cú đánh đầu mang tính biểu tượng, và sau đó chính ông lại là người tung đường chuyền bằng đầu để kiến tạo cho Jairzinho ấn định chiến thắng. Một cầu thủ có thể ghi bàn và kiến tạo bằng cùng một kỹ năng, trong cùng một trận đấu lớn nhất, ở giai đoạn người ta nghĩ ông đã hết thời. Đó không phải may mắn, đó là bộ kỹ năng đầy đủ đang vận hành.

Ông khiến mọi người xung quanh chơi hay hơn

Phần ít được nói đến nhất về Pelé là cách ông nâng tầm đồng đội mà không cần họ phải hy sinh lối chơi cho mình. Jairzinho và Rivellino đều chơi hay nhất sự nghiệp khi sát cánh cùng Pelé, và cả hai chưa từng chạm lại đỉnh cao đó khi thiếu ông. Lý do nằm ở trí tuệ chiến thuật: Pelé không cần không gian riêng để tỏa sáng như nhiều ngôi sao khác, nên khoảng trống ông nhường lại chính là thứ đồng đội tận dụng. Đây là điểm khác biệt so với mô hình phổ biến hơn, nơi một ngôi sao lớn buộc cả đội phải co cụm phục vụ mình để đổi lấy chiến thắng.

Những con số ít ai nhắc tới

Bên cạnh các danh hiệu đã thành lịch sử, có những ước tính về sự nghiệp Pelé đáng chú ý hơn bảng thành tích bàn thắng. Trong khoảng 851 trận thi đấu chính thức được ước tính cho cả sự nghiệp, ông chỉ thua khoảng 145 trận, tức gần 83% số trận không kết thúc trong thất bại. Xa hơn, tỷ lệ giành danh hiệu khi có Pelé trong đội hình được ước tính rơi vào khoảng 51%, gần như cứ hai lần ra sân là một lần ông mang về một chiếc cúp. Đây không phải đội hình toàn sao số được bảo bọc tuyệt đối: Brazil từng thắng cả khi thiếu ông vì chấn thương, nhưng Santos trước và sau Pelé là hai câu chuyện hoàn toàn khác nhau về đẳng cấp.

Huyền thoại "chưa từng chơi bóng ở châu Âu"

Đúng là Pelé chưa bao giờ khoác áo một CLB châu Âu, nhưng điều đó không nên bị hiểu là một điểm yếu trong lý lịch. Ông từng có giai đoạn thi đấu quốc tế được ước tính khoảng 143 trận với 153 bàn thắng và 39 pha kiến tạo, không phải ở một môi trường dễ dãi, mà vẫn duy trì mức hiệu suất khiến người ta phải tự hỏi điều gì sẽ xảy ra nếu ông từng thử sức ở một giải vô địch lớn của châu Âu thời đỉnh cao. Việc thiếu trải nghiệm đó không hạ thấp giá trị của ông, nó chỉ để lại một câu hỏi không bao giờ có lời đáp.

Điểm yếu duy nhất

Nếu phải tìm một khiếm khuyết, đó là những đường chuyền dài xẻ nẻ kiểu Kevin De Bruyne, Michel Platini hay Andrea Pirlo không phải thế mạnh của Pelé. Nhưng đặt cạnh mọi thứ khác ông có, tốc độ, sức mạnh, khả năng chơi bóng bằng cả hai chân, đánh đầu, tư duy chiến thuật, khả năng tự giải quyết trận đấu một mình lẫn khả năng phòng ngự ở mức được đánh giá ngang một tiền đạo mẫn cán về mặt phòng ngự như Thomas Müller, đó là một thiếu sót quá nhỏ để làm lung lay vị trí của ông trên đỉnh bảng xếp hạng những cầu thủ tấn công toàn diện nhất từng xuất hiện.