Mag een keeper een penalty nemen?

De reeks nadert het einde, alle vaste nemers hebben al geschoten. Dan stapt de doelman zelf naar voren, zet de bal neer en doet een aanloop terwijl een ploeggenoot achter hem de handschoenen aantrekt en onder de lat gaat staan. Geen paniek bij de scheidsrechter, geen overleg met de vierde official. Dit mag gewoon.

Een keeper mag een penalty nemen. Nergens in de spelregels staat dat een doelman is uitgesloten van het nemen van strafschoppen, niet tijdens de negentig minuten en niet in een shoot-out. De regelmakers hebben simpelweg geen aparte clausule voor de positie van de nemer geschreven.

De truc zit in Law 10 van de IFAB Spelregels, het artikel dat bepaalt hoe een wedstrijd wordt beslist. Daar staat, vrij vertaald: een gerechtigde speler mag van plaats wisselen met de doelman. Die zin maakt de wissel mogelijk die je in elke shoot-out weleens ziet: de doelman die net drie penalty's heeft gestopt, wisselt van plek met een teamgenoot en schiet zelf. De teamgenoot neemt de handschoenen over, de keeper wordt gewoon speler nummer zoveel in de reeks.

Hetzelfde geldt tijdens de gewone speeltijd. Als een team besluit dat de doelman de beste strafschopnemer van de selectie is, staat niets een trainer in de weg om hem vanaf elf meter te laten schieten. De spelregels regelen wie er mag nemen in termen van in het veld staan en op het wedstrijdformulier vermeld zijn, niet in termen van welke positie iemand speelt. Dat een keeper zelden penalty's neemt, is een kwestie van coachkeuzes en risico, niet van een verbod.

De uitzondering waar de meeste mensen niet aan denken, zit in dezelfde wet, één zin verderop: alleen gerechtigde spelers en officials mogen op het veld blijven. Die regel bepaalt wie er überhaupt op het veld mag staan tijdens het nemen van de strafschoppen. Een gerechtigde speler is een speler die bij het einde van de gewone of verlengde speeltijd op het veld stond, of een ingewisselde speler of doelman die eerder al aan de wedstrijd meedeed en niet is uitgesloten. De wissel tussen keeper en veldspeler werkt dus alleen binnen die groep. Een doelman die eerder is gewisseld en al naar de kant is, kan niet plots weer opduiken om een penalty te nemen. De vrijheid om zelf te schieten geldt alleen voor wie nog op het lijstje van gerechtigde spelers staat.

Wat de regel niet doet, is een keeper beschermen tegen de gevolgen van zijn eigen keuze. Mist hij, dan telt dat gewoon als gemiste penalty, of het nou de eigen doelman is of de beste spits van het team. Het enige verschil met een gewone nemer is dat hij, na zijn schot, niet meer terug in het doel kan staan zonder eerst weer met een teamgenoot te wisselen.