Ilunga trapte de bal weg — en wist precies wat hij deed

Het beeld is inmiddels klassiek op de verkeerde manier. Zaire tegen Brazilië, WK 1974 in West-Duitsland. Brazilië krijgt een vrije trap. Voordat die genomen kan worden, breekt Mwepu Ilunga uit de muur en knalt de bal het veld uit. De scheidsrechter geeft hem een gele kaart. Geen rode. Geel.

Dat detail — geel, niet rood — is precies wat de clip vijftig jaar lang heeft weggelaten. Want Ilunga wilde een rode kaart. Hij zei het zelf, in een interview met L'Equipe: 'Ik wilde een rode kaart.'

Ilunga was geen onervaren debutant die de regels niet kende. Hij was een doorgewinterd international in een ploeg die zich had gekwalificeerd voor een WK. Wat hij deed in het Parkstadion in Gelsenkirchen was geen vergissing. Het was een protest.

Zaïre — het land dat nu de Democratische Republiek Congo heet — had zijn openingswedstrijd met 2-0 verloren van Schotland. Ilunga zei dat de spelers tevreden waren met die prestatie. De sfeer veranderde daarna. Volgens Ilunga kwamen de spelers erachter dat een bonus die hun toekwam was onderschept. Hij wees daarvoor naar mensen in de omgeving van president Mobutu Sese Seko, die Zaïre van 1965 tot 1997 regeerde.

Ilunga omschreef zijn eigen redenering zo, zoals gerapporteerd: 'Ik speel niet meer. Waarom zou ik op het veld blijven en het risico lopen niet naar huis te mogen terugkeren, terwijl de anderen — de mensen die ons geld hebben gepakt — rustig vanuit de tribunes toekijken?'

Daarnaast beschreef Ilunga een dreiging die de wedstrijd voorafging. Volgens hem waren presidentiële bewakers naar de selectie gestuurd met de boodschap dat de spelers niet naar huis zouden mogen terugkeren als ze met vier of meer doelpunten verschil zouden verliezen van Brazilië. Dit is Ilunga's eigen relaas, gerapporteerd door onder meer ESPN. Het is niet onafhankelijk vastgesteld en moet als zijn verklaring worden gelezen.

De gele kaart maakte zijn plan ongedaan. Hij bleef op het veld. De rode kaart die hem van het veld had gehaald, bleef uit.

Mwepu Ilunga werd geboren op 22 augustus 1949 en overleed op 8 mei 2015. Hij heeft de herleving van zijn verhaal niet meegemaakt — de langzame erkenning dat wat iedereen zag als onbegrip, in werkelijkheid verzet was. De clip circuleert nog steeds. Meestal zonder context. Meestal als grap.

Dat is de enige echte vergissing in dit verhaal, en die is niet van Ilunga.