Mata đùa về danh hiệu Premier League: có cơ sở không?

Câu đùa đến từ đâu

Juan Mata chưa từng vô địch Premier League. Anh đến Chelsea năm 2011, rời đi giữa mùa 2013-14 để sang Manchester United, và trong màu áo Quỷ Đỏ trải qua nhiều mùa giải mà đối thủ cạnh tranh danh hiệu luôn là Manchester City của Pep Guardiola. Câu nói nửa đùa nửa thật của anh, rằng có lẽ anh đã vô địch mà không biết, gắn thẳng với vụ việc đang treo lơ lửng trên đầu City: hơn 100 cáo buộc vi phạm luật tài chính trải dài gần một thập kỷ, được Premier League công bố chính thức từ tháng 2/2023 và đến giờ vẫn chưa có phán quyết cuối cùng.

Logic của câu đùa rất đơn giản. Nếu một ủy ban độc lập kết luận City vi phạm nghiêm trọng trong một mùa giải cụ thể và giải pháp là tước danh hiệu, thì về lý thuyết đội xếp thứ hai mùa đó mới là nhà vô địch thực sự. Và ở một trong những mùa then chốt của giai đoạn bị điều tra, mùa 2017-18, đội về nhì chính là Manchester United dưới thời Jose Mourinho. Mata là một phần của đội hình đó.

Mùa giải nào có thể đổi chủ

Các cáo buộc nhắm vào City trải dài từ khoảng cuối những năm 2000 đến 2018, tức bao trùm phần lớn chuỗi danh hiệu của họ dưới thời Guardiola: 2011-12 (trước Pep, dưới Roberto Mancini), 2013-14, rồi liên tiếp từ 2017-18 trở đi. Trong số này, 2017-18 là mùa Manchester United về nhì, kém khá xa nhưng vẫn là á quân được công nhận. Nếu kịch bản tước danh hiệu xảy ra đúng với mùa đó, United sẽ được trao lại chức vô địch, và những cầu thủ có đủ số trận ra sân theo quy định của giải, trong đó có Mata, sẽ đủ điều kiện nhận huy chương vô địch hồi tố.

Đó là toàn bộ cơ sở của câu đùa: một hệ quả logic, dù cực kỳ xa vời, của chính vụ án đang treo.

Vì sao chuyện này gần như không thể xảy ra

Vấn đề nằm ở việc Premier League chưa từng, và gần như không có cơ chế để, tước danh hiệu và trao lại cho đội xếp sau ở quy mô như vậy. Các án phạt trước đây với những vụ vi phạm tài chính nhỏ hơn thường dừng ở trừ điểm mùa giải đang diễn ra, phạt tiền, hoặc cấm chuyển nhượng, chứ chưa có tiền lệ xóa sạch một mùa giải đã kết thúc từ nhiều năm trước và viết lại lịch sử bảng xếp hạng. Việc đó kéo theo hàng loạt hệ quả pháp lý: tiền thưởng đã chi, suất dự cúp châu Âu đã trao, hợp đồng quảng cáo dựa trên thành tích, tất cả đều phải được xử lý lại. Không có khung pháp lý nào trong bộ luật của Premier League được thiết kế cho quy mô đó.

Bài học từ Calciopoli

So sánh gần nhất mà người ta hay nhắc tới là vụ Calciopoli ở Serie A giữa thập niên 2000, khi Juventus bị tước danh hiệu và giáng xuống hạng vì bê bối dàn xếp trọng tài. Nhưng đó là bóng đá Italy với một cơ chế tư pháp thể thao khác, xử lý ngay trong mùa giải vừa kết thúc, không phải nhiều năm sau. Premier League đang đối mặt với một vụ việc lớn hơn về quy mô tài chính nhưng chậm hơn nhiều về tốc độ xử lý, và càng để lâu thì việc tước danh hiệu hồi tố càng trở nên bất khả thi về mặt thực tế, dù về mặt lý thuyết vẫn nằm trong sách luật.

Vậy Mata có nên chờ huy chương

Câu trả lời thực tế là không nên giữ hy vọng. Ngay cả khi ủy ban độc lập kết luận City có tội với một số cáo buộc, kịch bản nhiều khả năng nhất vẫn là phạt tiền nặng, có thể kèm trừ điểm ở mùa giải hiện tại, chứ không phải viết lại lịch sử của mùa 2017-18. Câu đùa của Mata hay ở chỗ nó chạm đúng vào sự phi lý của toàn bộ câu chuyện: một vụ án kéo dài đến mức các cầu thủ liên quan đã giải nghệ, chuyển đội, thậm chí đùa cợt về khả năng mình từng vô địch mà không hay biết, trong khi bản thân vụ việc vẫn chưa đi đến đâu.