Một gói duy nhất xem trọn Premier League: tại sao không thể

Vấn đề không nằm ở công nghệ

Nếu một giải đấu bóng rổ Mỹ có thể bán trọn gói cả mùa cho người xem từ hơn một thập kỷ trước, thì rõ ràng việc Premier League không làm được điều tương tự ở Anh không phải vì thiếu hạ tầng số. Vấn đề nằm ở cách giải đấu này bán bản quyền: chia nhỏ các gói trận đấu cho nhiều đài khác nhau, mỗi đài trả một mức giá riêng để độc quyền một phần số trận trong mùa.

Kết quả là người xem tại Anh muốn theo dõi gần như toàn bộ lịch thi đấu phải đăng ký ít nhất hai dịch vụ trả phí toàn phần, thường là Sky Sports và TNT Sports, cộng thêm Amazon cho một số vòng đấu giữa tuần. Đó là chưa kể luật cấm phát sóng trực tiếp khung giờ 3 giờ chiều thứ Bảy tại Anh, vốn tồn tại từ lâu để bảo vệ lượng khán giả đến sân ở các giải hạng dưới.

Tại sao Premier League lại chia nhỏ bản quyền như vậy

Lý do cốt lõi rất đơn giản: chia nhỏ gói bản quyền thành nhiều phần và bán cho nhiều đài khác nhau tạo ra sự cạnh tranh giữa các nhà đài trong các vòng đấu thầu. Càng nhiều bên tranh giành từng gói nhỏ, giá trị tổng thể mà Premier League thu về càng cao so với việc bán toàn bộ bản quyền cho một đài duy nhất.

Nếu chỉ có một nhà đài nắm toàn bộ bản quyền, đài đó sẽ có quyền lực đàm phán giá thấp hơn nhiều vì không ai cạnh tranh với họ. Ngược lại, khi Sky, TNT và Amazon đều phải tranh nhau từng gói trận đấu, mỗi bên buộc phải trả giá cao hơn để không bị đối thủ nẫng tay trên những trận hấp dẫn nhất. Premier League từ lâu đã coi việc duy trì nhiều người mua cạnh tranh nhau là công cụ chính để giữ giá trị bản quyền truyền hình nội địa ở mức cao, bên cạnh nguồn thu đáng kể từ vé xem trực tiếp tại sân.

Vì sao người xem lại là bên chịu thiệt

Cái giá của chiến lược tối đa hóa doanh thu từ phía nhà tổ chức lại đổ lên vai người xem. Thay vì trả một khoản tiền duy nhất để xem mọi trận, người hâm mộ phải tính toán xem nên đăng ký bao nhiêu dịch vụ, hủy gói nào vào giữa mùa khi đội mình yêu thích không còn trận nào được chiếu trong tháng đó, rồi lại đăng ký lại khi lịch thi đấu thay đổi.

Sự rắc rối này chính là mảnh đất màu mỡ cho các dịch vụ xem lậu qua firestick hay website không bản quyền phát triển. Người xem không phải không muốn trả tiền, mà việc trả tiền hợp pháp đã trở nên phức tạp và tốn kém đến mức nhiều người chọn con đường tắt. Đây là nghịch lý mà chính các nhà đài và Premier League đều biết nhưng chưa có động lực đủ lớn để thay đổi, bởi mô hình chia nhỏ vẫn đang mang lại nhiều tiền hơn so với một gói thuê bao duy nhất.

Có thể thay đổi được không

Về lý thuyết, Premier League hoàn toàn có thể bán một gói trực tuyến duy nhất bao trọn mọi trận đấu, giống cách nhiều giải đấu thể thao Mỹ từng làm. Nhưng điều đó đồng nghĩa với việc từ bỏ cơ chế đấu giá cạnh tranh giữa nhiều đài, thứ đang là nguồn thu khổng lồ cho 20 câu lạc bộ.

Chừng nào giá trị thu về từ việc chia nhỏ bản quyền vẫn cao hơn một gói gộp chung, Premier League sẽ không có lý do thương mại nào để thay đổi cách bán hàng, dù người xem có kêu ca đến đâu. Sự bất tiện mà fan đang chịu không phải lỗi hệ thống, nó chính là hệ thống.