Fumbo la Rungu za Adhabu 'Ndefu'

Swali la msingi

Mtazamaji anayefuatilia Kombe la Dunia anaweza kuona rungu mbili za adhabu zikionekana kutolewa mahali karibu sawa na goli, lakini moja ikizinduliwa kama mpira mfupi wa moja kwa moja huku nyingine ikihitaji msukumo mkubwa zaidi au mzunguko ili kufika golini. Hii inachanganya kwa sababu jicho la kawaida linapima umbali kwa mstari ulionyooka kuelekea lango, lakini mchezaji anayepiga anapima kitu tofauti kabisa: pembe ya kufikia sehemu ya wavu ambayo golikipa hawezi kuifikia.

Mstari ulionyooka si njia pekee

Goli lina upana wa mita 7.32 tu. Mpira unaotolewa mbele kabisa ya kati ya lango una njia fupi na iliyonyooka ya kuingia. Lakini mpira unaotolewa kutoka pembeni, hata kama umbali wa mstari ulionyooka hadi lango ni mfupi kuliko ule wa katikati, mchezaji hawezi kupiga moja kwa moja kwenye mstari huo kwa sababu ukuta wa wachezaji na golikipa wamesimama humo. Anachohitaji ni kupiga mpira kwa pembe inayozunguka ukuta na kuingia kwenye pembe ya mbali ya lango (far post), jambo linalohitaji njia ndefu zaidi, mara nyingi yenye mzunguko.

Hii ndiyo sababu wapiga free kick maarufu kama Lionel Messi au sasa Arda Güler wa Real Madrid wanachagua kati ya mpira wa moja kwa moja (wenye nguvu, unaopita juu ya ukuta) na mpira wenye mzunguko unaozunguka ukuta kuelekea pembe ya mbali. Chaguo linategemea pembe, si umbali wa moja kwa moja pekee.

Sheria ya yadi kumi na jukumu lake

Sheria za mpira (Law 13) zinataka wachezaji wa timu inayotetea wasimame angalau mita 9.15 (yadi kumi) kutoka mahali mpira ulipowekwa, hadi mpira utakapokuwa umechezwa. Hii inamaanisha ukuta wa watetezi daima uko umbali fulani maalum kutoka kwa mpiga mpira, bila kujali kosa limetokea wapi uwanjani. Kwa free kick iliyo mbali kidogo na lango lakini katikati, ukuta unasimama mbele moja kwa moja, ukizuia njia fupi. Kwa free kick iliyo pembeni, ukuta bado unasimama umbali huo huo lakini mara nyingi unafunika sehemu ndogo tu ya lango, ndiyo maana baadhi ya wapiga mpira wanachagua kupiga moja kwa moja pembeni ya ukuta badala ya juu yake.

Kwa nini baadhi zinaonekana 'ndefu zaidi'

Kinachoonekana kwenye televisheni ni mzunguko wa mpira angani, si umbali wa ardhi. Mpira unaozunguka kutoka kona moja ya uwanja kuelekea pembe ya mbali ya lango unasafiri njia ndefu zaidi angani kuliko mpira ulionyooka wa katikati, hata kama chanzo chake (mahali kosa lilipotokea) kiko karibu zaidi na lango kwa mstari ulionyooka. Ndiyo maana picha inayolinganisha nafasi mbili kwenye uwanja inaweza kuonyesha jambo linalopingana na macho: umbali mfupi kwenye ramani hauhakikishi mpira mfupi angani.

Jibu fupi

Lango dogo la mita 7.32, ukuta wa yadi kumi unaosimama kila mara umbali sawa, na pembe tofauti ya kufikia wavu, vyote pamoja vinamlazimu mpiga mpira kuchagua njia ya mzunguko mara nyingi zaidi anapokuwa pembeni kuliko katikati. Jiometri, si sheria, ndiyo inayofanya baadhi ya rungu za adhabu zionekane ndefu zaidi ya nyingine.