Nini Hutokea Mechi Ikisitishwa Dakika ya 85?

Fikiria hali hii: mpira umebaki dakika tano tu kuisha, ghafla refa anasimamisha mchezo kabisa na kuwaita wachezaji wote wawili nje ya uwanja. Wachezaji wanaondoka polepole, baadhi wakiwa wamechanganyikiwa, wengine wakijua tayari kilichotokea. Kwenye viti vya mabenchi, makocha wanaanza kuzungumza na maafisa wa mechi. Hii ndiyo picha ya mechi 'iliyositishwa', neno linaloonekana rahisi lakini lenye maana kubwa kisheria.

Jibu ni hili moja kwa moja: mechi iliyositishwa hurudiwa tena, si kuchezwa dakika zilizobaki pekee. Sheria haitofautishi kama kusitishwa kumetokea dakika ya kwanza au dakika ya 85, hakuna kifungu chochote kinachosema 'ikiwa kumebaki chini ya dakika kumi, hesabu matokeo yaliyopo'. Kanuni ni ile ile bila kujali muda uliopita.

Hii imeandikwa wazi katika Sheria za Mchezo za IFAB, Sheria ya 7 inayohusu Muda wa Mechi: "An abandoned match is replayed unless the competition rules or organisers determine otherwise. In principle, where a team is responsible for a match being abandoned because it has fewer than seven players, the match will be forfeited by that team." (Mechi iliyositishwa hurudiwa tena isipokuwa kanuni za mashindano au waandaaji wataamua vinginevyo. Kwa msingi, pale timu inapohusika na mechi kusitishwa kwa sababu ina wachezaji chini ya saba, timu hiyo itapoteza mechi kwa kufungwa.)

Maneno mawili hapa ndiyo yanayobeba uzito wote wa kifungu hicho: "unless" na "in principle". Neno la kwanza linafungua mlango, hairudiwi kiotomatiki, kwa sababu kanuni za mashindano husika zinaweza kuamua vinginevyo, kama ilivyo katika ligi tofauti duniani ambazo huwa na taratibu zao maalum za kushughulikia mechi zilizositishwa. Neno la pili linaonyesha kuwa kifungu cha wachezaji chini ya saba si sheria ngumu isiyobadilika kabisa, bali ni msingi wa kawaida unaotumika katika hali nyingi.

Sasa fikiria mfano halisi wa hali hiyo ya pili: timu inacheza na wachezaji kumi na wawili, kadi nyekundu tatu zinatolewa, na ghafla idadi inashuka chini ya saba wanaocheza uwanjani. Refa hana chaguo, mchezo unasitishwa papo hapo, bila kujali ni dakika ngapi zimepita, hata ikiwa ni dakika ya 85 na timu hiyo ilikuwa inashinda. Katika hali hii, sheria haiulizi 'ni nani alikuwa akishinda' au 'ni dakika ngapi zilibaki'. Timu iliyofikia hesabu hiyo ndogo ya wachezaji ndiyo inayopoteza mechi kwa kufungwa, hukumu inayotolewa bila kujali matokeo yaliyokuwepo uwanjani kabla ya kusitishwa.

Jambo la kuvutia zaidi ni kile ambacho vitabu vya sheria HAVIKISEMI. Hakuna sehemu inayosema kwamba dakika zilizopita zinahesabiwa kama 'zimefanyika' au kwamba matokeo ya wakati wa kusitishwa yanaweza kubaki. Isipokuwa waandaaji wa mashindano waamue vinginevyo kwa sababu maalum zao, msimamo wa msingi ni mmoja: mechi inayositishwa huanza upya kutoka sifuri, kana kwamba dakika 85 zilizopita hazikuwahi kutokea.