Tước sạch 8 danh hiệu Man City: ý tưởng hay ảo tưởng?

Vụ 115 cáo buộc là gì

Manchester City đang đối mặt với 115 cáo buộc vi phạm quy định tài chính từ Premier League, trải dài suốt gần một thập kỷ, chủ yếu xoay quanh cách công bố doanh thu tài trợ và tuân thủ luật công bằng tài chính. Một ủy ban độc lập đã và đang xét xử vụ việc trong thời gian dài, và đến giờ vẫn chưa có phán quyết cuối cùng được công bố. Chính khoảng trống đó là nơi mọi giả thuyết, kể cả giả thuyết tước sạch danh hiệu, được nuôi dưỡng.

Vì sao ý tưởng này nghe hấp dẫn

Lập luận đứng sau việc đòi tước cả 8 chức vô địch rất dễ hiểu: nếu một câu lạc bộ bị chứng minh đã gian lận tài chính để xây dựng lợi thế cạnh tranh trong suốt nhiều mùa giải, thì mọi danh hiệu giành được trong giai đoạn đó đều bị đặt dấu hỏi. Đây là logic đạo đức, khác hẳn logic pháp lý mà ủy ban độc lập đang áp dụng, và nó có sức hút với những người coi thành công của City dưới thời Pep Guardiola là sản phẩm của một hệ thống tài chính không minh bạch.

Vấn đề nằm ở khâu thực thi

Vấn đề lớn nhất không phải là ý chí, mà là cơ chế. Premier League chưa bao giờ có quy định cho phép tước danh hiệu hồi tố trên diện rộng như vậy. Các án phạt tài chính trong lịch sử giải đấu, kể cả những vụ nổi bật gần đây liên quan đến các đội bóng khác vì vi phạm luật lợi nhuận và bền vững, đều dừng ở mức trừ điểm trong mùa giải hiện tại, không phải viết lại bảng xếp hạng của những mùa đã kết thúc từ nhiều năm trước.

Câu hỏi thực tế cũng rất rối: nếu tước danh hiệu của City, ai sẽ được trao lại? Nhiều mùa giải trong 8 năm đó có cuộc đua sít sao đến phút chót với Liverpool hay Arsenal, và trao danh hiệu ngược cho đội về nhì không giải quyết được việc những đội đó cũng thi đấu, ký hợp đồng cầu thủ và lên kế hoạch mùa giải dựa trên một bảng xếp hạng đã diễn ra thật. Bóng đá không có cơ chế để hoàn tác cả một hệ sinh thái cạnh tranh.

Tiền lệ gần nhất: Calciopoli

Tiền lệ sát nhất với việc tước danh hiệu và xuống hạng vì gian lận là vụ Calciopoli ở Serie A năm 2006, khi Juventus bị tước chức vô địch và đánh xuống Serie B vì bê bối dàn xếp trọng tài. Nhưng đó là một vụ việc khác về bản chất: liên quan trực tiếp đến việc thao túng kết quả trên sân, chứ không phải vi phạm quy định tài chính off-field. Ủy ban xử lý vụ City đang xét xử một dạng vi phạm khác, và mức án cho vi phạm tài chính trong lịch sử bóng đá Anh chưa bao giờ chạm đến việc xóa sổ danh hiệu.

Kịch bản thực tế nhiều khả năng hơn

Nếu ủy ban độc lập kết luận City vi phạm ở diện rộng, kịch bản khả dĩ hơn nhiều là một án phạt tài chính lớn, có thể kèm trừ điểm ở mùa giải hiện tại hoặc mùa kế tiếp, theo đúng mô hình đã áp dụng với các câu lạc bộ khác từng vi phạm luật lợi nhuận và bền vững trong những năm gần đây. Xuống hạng trực tiếp vì lý do tài chính off-field gần như chưa có tiền lệ ở Premier League, và tước sạch cả 8 danh hiệu đòi hỏi một mức độ can thiệp hồi tố mà cấu trúc giải đấu hiện tại không được thiết kế để thực hiện.

Ý tưởng tước 8 danh hiệu và đánh xuống hạng City giống một tuyên bố về đạo đức thể thao hơn là một dự đoán về những gì thực sự sắp xảy ra.