ነጻ እግር ኳስ፦ የብራዚል ሞዴል እና የቀሪው ዓለም እውነታ

የብራዚል ልዩ ስምምነት

ብራዚል ውስጥ የተፈጠረው ነገር በአጋጣሚ አልመጣም። ብዙ ቴሌቪዥን ኩባንያዎችና ስትሪሚንግ አገልግሎቶች የስርጭት መብቶችን ቢይዙም፣ አንዳንድ ሊጎችና ውድድሮች ተጨማሪ ተመልካች ለማግኘት ከዩቲዩብ ጋር ስምምነት ማድረግን መርጠዋል። በዚህ ምክንያት ብራዚላውያን ላ ሊጋ፣ ሴሪያ አ፣ ሊግ 1፣ ብራዚሌይራው ሴሪ አ እና የሳውዲ ፕሮ ሊግ ጨዋታዎችን ያለ ምንም ክፍያ በስልካቸው ወይም በቴሌቪዥናቸው ማየት ይችላሉ። ከዚያ በላይ ደግሞ የዩሮፓ ሊግና የኮንፈረንስ ሊግ ጨዋታዎች እንዲሁ ነጻ ናቸው። ይህ ሁሉ ሊጦች ተመልካች እንዲያገኙ ስለሚፈልጉ እና ዩቲዩብ ደግሞ ማስታወቂያ ገቢ ስለሚያካፍል የተፈጠረ የገበያ ስምምነት ውጤት ነው፤ ቻሪቲ ወይም ልግስና አይደለም።

ዓለም ዋንጫ ለሁሉም ክፍት ሲሆን

የ2026 ዓለም ዋንጫ ለብራዚል ተመልካቾች ሙሉ በሙሉ በነጻ መታየቱ ትንሽ ነገር አይደለም። ዓለም ዋንጫ ትልቁ የስርጭት መብት ዋጋ ካላቸው ውድድሮች አንዱ ነው፣ ስለዚህ ሙሉ ውድድሩን ያለ ክፍያ ማቅረብ የሚያሳየው ብሔራዊ የስርጭት ኩባንያዎችና ፊፋ ትልቅ ተመልካች ቁጥርን ከትንሽ ገቢ በላይ አስበልጠው መያዛቸውን ነው። በአብዛኛው አውሮፓ ግን ይህ አይታሠብም፤ የዓለም ዋንጫ ጨዋታዎች እንኳ በአንዳንድ ገበያዎች ከፓይ-ፐር-ቪው ወይም ከክፍያ አገልግሎቶች ጀርባ ተደብቀዋል።

አውሮፓ ለምን ተቃራኒ አቅጣጫ ይሄዳል

ፕሪምየር ሊግ፣ ላ ሊጋ፣ ቡንደስሊጋ እና ቻምፒዮንስ ሊግ በአውሮፓ ውስጥ ከዓመት ወደ ዓመት እየጨመሩ ያሉ የስርጭት መብት ዋጋዎች አላቸው። ገንዘቡ በጣም ትልቅ ስለሆነ ማንኛውም ሊግ ወይም ማህበር ያንን ገቢ ትቶ ወደ ነጻ ሞዴል የመሸጋገር ፍላጎት የለውም። ውጤቱ፦ በአብዛኛዎቹ የአውሮፓ አገራት ትልቅ ጨዋታ ማየት ማለት ደንበኝነት መመዝገብ ማለት ነው፣ ብዙ ጊዜም ከአንድ በላይ አገልግሎት ላይ። ነጻ-ለ-አየር ስርጭት እየቀነሰ ነው፣ ብዙ ስፖርታዊ ውድድሮች ወደ ፓይ ቴሌቪዥን ወይም ስትሪሚንግ ብቻ እየተዘዋወሩ ነው።

በኢትዮጵያ ያለው ስዕል

ኢትዮጵያ ውስጥ ትልቅ የአውሮፓ ሊግ ጨዋታ ወይም ቻምፒዮንስ ሊግ ማየት ብዙ ጊዜ ክፍያ የሚጠይቁ የቴሌቪዥን ጣቢያዎችን ወይም ስትሪሚንግ ፕላትፎርሞችን ማግኘትን ይጠይቃል፤ ነጻ የቴሌቪዥን ስርጭት ውስን ነው። የኢትዮጵያ ፕሪምየር ሊግ ራሱ ደግሞ ብዙ ጊዜ በተለያዩ ብሮድካስት አጋርነቶች ውስጥ ሲያልፍ ቆይቷል፣ በዚህም ምክንያት ተመልካቾች ጨዋታ የት እንደሚታይ ወጥ ያልሆነ ተሞክሮ ያገኛሉ። ይህ ብቻውን ኢትዮጵያን ልዩ አያደርገውም፤ አብዛኛው የአፍሪካ ገበያ ተመሳሳይ ፈተና አለበት፣ ምክንያቱም የስርጭት መብት ገንዘብ ብዙ ጊዜ ከሚያገለግለው ገበያ አቅም በላይ ስለሚሆን።

ስለዚህ መልሱ ምንድን ነው?

ነጻ እግር ኳስ ማየት ቢቻልም እየጠበበ ያለ ልዩ ሁኔታ ነው፣ ደንብ አይደለም። ብራዚል የተሳካችው ምክንያቱ ሊጎችና ዩቲዩብ ተመልካች ቁጥርን ከቀጥታ ገቢ በላይ ስላስቀደሙ ነው፣ እናም ዓለም ዋንጫ ደግሞ በተፈጥሮው ሁሉንም ለመድረስ የተነደፈ ስለሆነ ነው። በአብዛኛው ግን፣ ኢትዮጵያን ጨምሮ፣ ትልቅ ጨዋታ ማየት ማለት አሁንም መክፈል ማለት ነው። ያ ንድፍ በቅርቡ የሚቀየር አይመስልም፤ ገንዘቡ በስፖርቱ ውስጥ በጣም ትልቅ ስለሆነ ማንም ባለቤት በቀላሉ ተመልካቹን በነጻ ለመስጠት አይስማማም።