Cầu thủ nhập tịch có được đá World Cup không?

Hình dung một hậu vệ gốc Nam Mỹ, sinh ra và lớn lên ở một quốc gia khác, giờ đứng trong hàng rào cầu thủ hát quốc ca của đội tuyển châu Âu nơi anh vừa nhập tịch, chuẩn bị ra sân ở vòng chung kết World Cup. Không có gì bất thường trong hình ảnh đó cả, chỉ là kết quả của một quá trình giấy tờ diễn ra âm thầm nhiều tháng trước.

Câu trả lời ngắn gọn: có, cầu thủ nhập tịch hoàn toàn được phép đá World Cup, miễn là đáp ứng đủ điều kiện về quốc tịch và lịch sử thi đấu quốc tế theo quy định của FIFA.

Điều kiện gốc nằm ở Điều lệ FIFA, phiên bản 2024, và cách diễn đạt của nó đáng để trích nguyên văn vì độ chặt chẽ hiếm thấy trong văn bản thể thao. FIFA quy định cầu thủ muốn khoác áo một liên đoàn phải: (a) đã giữ quốc tịch của liên đoàn mà mình muốn đại diện, hoặc (b) có được quốc tịch của liên đoàn đó ngay khi có thể một cách hợp lý, sau khi quốc gia này được đa số thành viên Liên Hợp Quốc công nhận. Vế thứ hai nghe như luật dành riêng cho các quốc gia mới độc lập, nhưng trên thực tế cánh cửa phổ biến nhất vẫn là vế đầu: cứ có quốc tịch hợp pháp tại thời điểm ra sân chính thức đầu tiên là đủ.

Cơ chế vận hành đơn giản hơn vẻ ngoài của nó. Liên đoàn bóng đá quốc gia đăng ký cầu thủ lên FIFA, xác nhận người này giữ quốc tịch của nước mình theo luật quốc tịch sở tại, có thể do sinh ra ở đó, do gốc gác gia đình, do nhập tịch theo thời gian cư trú, hoặc theo luật đặc thù của từng nước. FIFA không tự đặt ra tiêu chuẩn nhập tịch riêng; họ chỉ đòi hỏi quốc tịch đó phải hợp pháp và tồn tại trước trận đấu chính thức đầu tiên của cầu thủ cho đội tuyển. Một khi đã ra sân chính thức cho một đội tuyển, cầu thủ về nguyên tắc bị ràng buộc với đội tuyển đó, trừ một vài trường hợp ngoại lệ hẹp mà FIFA cho phép chuyển đổi liên đoàn.

Edge case nằm chính ở chỗ ít người để ý: điều kiện chuyển đổi liên đoàn không áp dụng vô điều kiện. FIFA nói rõ cầu thủ chỉ có thể chuyển sang khoác áo một liên đoàn khác nếu người đó chưa từng tham gia bất kỳ trận đấu cấp đội tuyển A nào tại vòng chung kết World Cup hoặc vòng chung kết một giải đấu cấp châu lục cho liên đoàn cũ. Nói cách khác, một cầu thủ có thể nhập tịch và khoác áo tuyển mới ở các trận giao hữu hay vòng loại thoải mái, nhưng nếu anh ta đã từng ra sân ở chính vòng chung kết World Cup hoặc một giải châu lục cho quốc gia đầu tiên, cánh cửa sang đội tuyển thứ hai coi như đóng lại vĩnh viễn cho riêng hai giải đấu đó. Đây chính là lý do những câu chuyện nhập tịch ngoạn mục nhất luôn xảy ra với cầu thủ trẻ chưa từng chạm tới sân khấu lớn, chứ hiếm khi là người đã từng đá World Cup cho nước khác rồi đổi màu áo.