Cầu thủ nhập tịch có được đá World Cup không?

Hình dung một cầu thủ sinh ra ở nước này, sống phần lớn sự nghiệp ở nước khác, rồi một ngày xỏ giày ra sân khoác áo đội tuyển mới nhập tịch trong trận giao hữu hoặc vòng loại. Khán đài vẫy cờ, bình luận viên nhắc đi nhắc lại chữ "nhập tịch", còn người xem ở nhà gõ ngay câu hỏi: vậy anh này có được đá World Cup không?

Có, nếu đáp ứng đủ điều kiện. FIFA không cấm cầu thủ nhập tịch dự World Cup, nhưng đặt ra hai lớp điều kiện rõ ràng trong Điều lệ FIFA, bản 2024.

Lớp thứ nhất là quốc tịch. Cầu thủ phải mang quốc tịch của liên đoàn muốn đại diện ngay tại thời điểm thi đấu trận chính thức đầu tiên, hoặc có được quốc tịch đó càng sớm càng tốt sau khi quốc gia đó được đa số thành viên Liên Hợp Quốc công nhận. Vế sau nghe lạ nhưng có lý do: nó dành cho những quốc gia mới tách ra hoặc mới thành lập, nơi cầu thủ không thể có quốc tịch trước khi nước đó tồn tại.

Lớp thứ hai, quan trọng hơn với câu chuyện "đổi màu áo", là lịch sử thi đấu quốc tế. Một cầu thủ chỉ được chuyển sang đại diện liên đoàn mới nếu chưa từng ra sân ở cấp đội tuyển quốc gia chính thức (cấp "A") tại vòng chung kết World Cup hoặc vòng chung kết một giải đấu cấp châu lục cho đội tuyển cũ. Chữ "chưa từng" ở đây không có ngoại lệ về thời gian: chỉ cần từng đá một phút tại một kỳ World Cup hay một kỳ Euro, Copa América, Asian Cup... cho màu áo cũ, cánh cửa chuyển đổi coi như đóng vĩnh viễn cho các giải đấu lớn đó.

Còn nếu cầu thủ đã khoác áo đội tuyển cũ ở một giải đấu chính thức khác, không phải vòng chung kết World Cup hay giải châu lục, sau khi liên đoàn đó đã là thành viên FIFA, thì cũng không được chuyển sang đại diện một liên đoàn khác để dự World Cup. Đây là lớp rào chắn thứ ba, ít người để ý: nó không chỉ nhìn vào World Cup và giải châu lục, mà nhìn vào toàn bộ lịch sử thi đấu chính thức cấp đội tuyển của cầu thủ đó.

Điểm bất ngờ với nhiều người là FIFA không quan tâm cầu thủ sinh ra ở đâu, sống bao lâu ở nước mới, hay có nói được ngôn ngữ bản địa hay không. Luật chỉ quan tâm hai thứ: quốc tịch hợp lệ tại đúng thời điểm, và một trang lịch sử thi đấu sạch ở cấp cao nhất cho đội tuyển cũ. Một cầu thủ trẻ từng được gọi lên đội tuyển trẻ, đá giao hữu cấp đội một nhưng chưa từng dự vòng chung kết World Cup hay giải châu lục, vẫn còn nguyên quyền chuyển đổi. Ngược lại, một ngôi sao từng đá dù chỉ một trận tại một kỳ World Cup thì dù sau này nhập tịch nước khác, cũng không thể khoác áo đội tuyển mới ở kỳ World Cup tiếp theo.

Đó là lý do nhiều liên đoàn bóng đá đi săn cầu thủ nhập tịch còn trẻ, chưa kịp ra mắt đội tuyển quốc gia cũ ở cấp lớn, không phải vì luật dễ dãi, mà vì cánh cửa đó đóng lại rất nhanh và rất chắc.