Cầu thủ nhập tịch có được đá World Cup không?

Hình dung thế này: một cầu thủ từng khoác áo đội tuyển trẻ của quê nhà, rồi vài năm sau xuất hiện trong đội hình xuất phát của một đội tuyển khác ở vòng loại World Cup, tay đặt lên ngực nghe quốc ca mới. Không ai phản đối, trọng tài thổi còi, trận đấu diễn ra bình thường. Câu hỏi đặt ra là cầu thủ nhập tịch như vậy có được phép đá World Cup hay không.

Câu trả lời là có, nhưng phải đáp ứng đủ điều kiện do FIFA đặt ra, không phải cứ có hộ chiếu mới là ra sân được ngay.

Điều kiện đầu tiên nằm ở quốc tịch. FIFA Statutes (bản 2024) quy định cầu thủ phải "held the nationality of the association which they wish to represent; or b. obtained the nationality of the association which they wish to represent as soon as reasonably practicable after the country was recognised by the majority of members of the United Nations", tạm dịch: cầu thủ phải mang quốc tịch của liên đoàn mình muốn đại diện, hoặc có được quốc tịch đó ngay khi có thể sau khi quốc gia này được đa số thành viên Liên Hợp Quốc công nhận. Vế sau nghe rất lạ với người thường, nhưng nó tồn tại để xử lý trường hợp quốc gia mới hình thành, chứ không phải để mở đường cho việc nhập tịch tùy tiện.

Điều kiện thứ hai, và đây mới là phần khiến nhiều ca nhập tịch nổi tiếng bị chặn lại: cầu thủ không được từng thi đấu cấp độ đội tuyển quốc gia chính thức ("A" international) tại vòng chung kết World Cup hoặc vòng chung kết một giải đấu của liên đoàn châu lục cho đội tuyển cũ. Nguyên văn điều khoản: "has never participated in any kind of football at "A" international level in the final tournament of the FIFA World Cup or a final tournament of a confederation competition." Chữ "never" ở đây rất dứt khoát, không phải chưa đá gần đây, mà là chưa từng đá, dù chỉ một phút, ở đúng hai loại giải đó cho màu áo cũ.

Cách hai điều kiện này phối hợp với nhau khá đơn giản khi đặt cạnh nhau. Một cầu thủ có thể đổi quốc tịch thi đấu nhiều lần trong sự nghiệp trẻ, đá giao hữu, đá vòng loại cho đội tuyển A của nước này rồi chuyển sang nước khác, miễn là chưa từng ra sân ở một vòng chung kết World Cup hoặc vòng chung kết châu lục cho đội cũ. Ngay khi anh ta đã khoác áo đội tuyển cũ trong đúng hai sân chơi đó, cánh cửa chuyển sang đại diện một liên đoàn khác ở World Cup coi như đóng lại vĩnh viễn.

Cái mà nhiều người không ngờ tới nằm ở phạm vi hẹp của điều khoản: nó chỉ chặn dựa trên việc đã đá ở vòng chung kết World Cup hoặc vòng chung kết một giải liên đoàn châu lục, chứ không chặn dựa trên việc đã đá vòng loại, giao hữu, hay các giải trẻ. Nghĩa là một cầu thủ hoàn toàn có thể đã đá hàng chục trận đội tuyển A ở vòng loại World Cup cho quê hương, rồi vẫn đủ điều kiện đại diện một quốc gia khác đi dự vòng chung kết World Cup, chỉ cần anh ta chưa từng thực sự bước ra sân ở chính vòng chung kết đó hoặc ở một vòng chung kết châu lục. Đó là kẽ hở hẹp nhưng có thật, và nó lý giải vì sao một số ngôi sao nhập tịch vẫn kịp đổi màu áo ngay trước thềm World Cup mà không hề phạm quy.